Stefnuskrį Raušs vettvangs

Raušur vettvangur er hreyfing sem setur sér žaš markmiš aš taka žįtt ķ umsköpun žjóšfélagsins į Ķslandi žannig aš ķ staš kapķtalismans rķsi nżtt žjóšfélag žar sem lżšręši, jafnrétti, jöfnušur og mannréttindi allra verši ķ fyrirrśmi. Viš viljum aš hagkerfiš og stofnanir žjóšfélagsins verši rekin į félagslegum forsendum, ķ žįgu almennings ķ landinu, aš allir njóti aršsins af vinnu sinni og taki žįtt ķ aš skipuleggja hana. Viš viljum aš framtak og frumkvęši verši leyst śr višjum aušmagnsins, svo mannlķf og menning fįi aš blómstra.
 
Til žess teljum viš óhjįkvęmilegt aš mynda stjórnmįlasamtök sem geta oršiš barįttutęki fyrir fólkiš ķ landinu gegn aušvaldsskipulaginu og afleišingum žess.
 
1. Hiš nżja Ķsland
Nżtt Ķsland žarf aš vera byggt af almenningi og ķ žįgu almennings. Mannlegar žarfir skulu vera ķ fyrsta sęti. Framleišslu žarf aš skipuleggja og neyslu aš įętla žannig aš mestu žjóšhagslegu hagkvęmni sé nįš, fólk fįi sanngjarna umbun fyrir vinnu sķna og veršmęti lands og žjóšar séu varšveitt eins vel og hęgt er fyrir komandi kynslóšir. Žaš žżšir aš atvinnulķfiš veršur aš vera fjölbreytt, sjįlfbęrt og laust viš forréttindahópa. Mismunun vegna kynferšis, kynhneigšar eša annarrar stöšu veršur aš hverfa.
 
1.1 Lżšręšislegt stjórnarfar, gegnsęi og įbyrgš
Lżšręši og mannréttindi verša aš vera grundvallarforsendur ķ allri pólitķskri og efnahagslegri starfsemi ķ landinu. Allar įkvaršanir verša aš vera lżšręšislega teknar af žeim sem žęr varša. Allir embęttismenn og kjörnir fulltrśar verša aš vera afsetjanlegir hvenęr sem er žegar umbjóšendum žeirra finnst tķmi til kominn. Virk žįtttaka almennings og greišur ašgangur aš upplżsingum eru skilyrši fyrir žvķ aš hann haldi žeim völdum sem hann getur nįš.
 
1.2 Lżšręšislegt hagkerfi, jöfnušur og skipulag
Žaš žarf aš stjórna lżšręšislega į vinnustöšum eins og annars stašar ķ žjóšfélaginu. Yfirmenn žurfa aš svara til undirmanna. Skipulagning framleišslu, dreifingar og veršlagningar žarf aš vera ķ samrįši milli framleišenda og neytenda svo ekki sé brušlaš, ekki sé spillt og veršmęti rati žangaš sem žeirra er žörf.
 
1.3 Sameign, samvinna, samhjįlp
Atvinnuvegirnir ķ landinu og aušlindir žess skulu vera ķ sameign žeirra sem vinna viš žį, žeirra sem neyta afuršanna og landsmanna allra eftir atvikum, eftir žeirri reglu aš žeir sem mįliš varšar hafi um žaš aš segja. Til žess eru margar leišir fęrar og žarf ekki ein aš śtiloka ašrar. Samvinnufélög, verkalżšsfélög, rķkis- eša landssjóšur og fleiri möguleikar koma žar til greina og žarf aš skoša žį alla.
 
Landsmenn žurfa aš vinna saman aš žvķ aš uppfylla žarfir sķnar og hjįlpast aš. Žeir mega ekki lįta forréttindi eša einkahagsmuni spilla fyrir eša vera žröskulda į vegi samstarfs og sameiginlegrar velferšar.
 
2. Kapķtalisminn
Žaš hriktir ķ stošum kapķtalismans. Oft hefur hann fariš illa meš almenning en langt er sķšan Ķslendingar hafa oršiš jafn illa fyrir baršinu į honum eins og nś. Fólk hefur alltaf veriš fįtękt, en į sķšustu öld hafa tękniframfarir skapaš efnisleg skilyrši til almennrar velsęldar, og fįtęktin sem eitt sinn var óumflżjanlega almenn er nśna af mannavöldum.
 
2.1 Einkaeignarréttur
Aušvaldiš byggist į einkaeignarréttinum į tękjum til aš framleiša veršmęti og mišla žeim. Ķ krafti hans setur žaš öšru fólki skilyrši: Launžegar žurfa aš undirgangast aršrįn til aš mega fį vinnu, neytendur žurfa aš undirgangast okurverš og skuldunautar banka og lįnastofnana žurfa aš undirgangast okurvexti.
 
2.2 Aršrįn, okur og rįnyrkja
Kapķtalismi žrķfst į žvķ aš aršręna vinnandi fólk, okra į neytendum og stunda rįnyrkju į nįttśruaušlindum. Aušmagn er eigingjarnt og skammsżnt. Žaš sękist ekki eftir öšru en skjótum hįmarksgróša. Kapķtalistar sem ekki fara eftir žessari kröfu lśta ķ lęgra haldi ķ samkeppni.
 
Aršrįn skapar félagslegt misgengi, ójöfnuš sem fer vaxandi meš tķmanum. Aukin afköst hafa ekki skilaš launžegum hęrri launum, heldur tekur aušvaldiš aukninguna śt sem arš, sem aftur er veittur launžegum aš lįni og lįtinn standa undir neyslu samhliša skuldasöfnun. Neyslan hefur fengiš almenning til aš trśa aš hann tilheyri ekki verkalżš heldur millistétt.
 
2.3 Fjįrmįlakapķtalismi
Hagkerfi Ķslands tók miklum breytingum snemma į 9. įratugnum meš vaxtafrelsi og žegar śtgeršarmönnum var gefinn fiskveišikvótinn. Sķšan eru skrefin oršin fleiri. Stórtęk einkavęšing hefur fęrt aušmönnum grķšarmiklar eignir sem žeir hafa lagt aš veši ķ braski meš veršbréf og óraunveruleg veršmęti. Ķ gegn um lķfeyrissjóši hafa žeir notaš sparifé launžega ķ sama skyni.
 
Fjįrmįlakerfiš er órjśfanlegur hluti af išnašarkapķtalisma og stjórnar honum. Lengst af var vöxtur žess ķ samręmi viš aukna framleišni išnašarins, en žegar skoriš var į žau tengsl öšlašist žaš sjįlfstętt lķf og tók į sig mynd nżfrjįlshyggjunnar. Veršbréfavišskipti snśast um brask meš vęntingar – sölu į framleišslu framtķšarinnar, veršmętum sem eru ekki til. Aršsemiskröfur blįsa markašinn upp og sś ranghugmynd skapast aš peningar framleiši veršmęti. Fjįrmagnskerfiš getur ekki vaxiš óendanlega frekar en nokkuš annaš og er dęmt til aš lenda ķ kreppu aftur og aftur žegar žaš fer fram śr raunverulegri veršmętasköpun.
 
Žaš eru ekki óreišumenn sem skapa kreppuna, heldur er hśn innbyggš ķ óreišukerfiš sem heimtar hįmarksgróša strax.
 
2.4 Išnašarkapķtalismi
Kapķtalķsk veršmętaframleišsla gengur hvorki śt į aš framleiša vörur né veita žjónustu, heldur gręša peninga. Skiptagildi veršmęta vegur žyngra en notagildi žeirra. Vegna žess aš hagkvęmni kapķtalķsks išnašar mišast ekki viš žarfir žjóšfélagsins heldur eigendanna, er hśn hvorki nógu mikil, né skipt af sanngirni. Hśn einkennist af óreišu og brušli. Einkahagsmunirnir hika ekki viš aš fęra fórnir į kostnaš almennings. Žeim sama hvort ósnortnu landi er sökkt, menningarveršmętum spillt eša loft og vatn menguš.
 
2.5 Markašurinn
Hinn kapķtalķski markašur žjónar aušvaldinu, ekki fólkinu. Skortur er honum naušsynlegur til aš veršleggja vörur og žjónustu, sem fara til žeirra sem geta borgaš en ekki žeirra sem hafa žarfir. Dęmi um žetta er lyfjaišnašurinn, sem framleišir dżr lyf handa Vesturlandabśum į mešan žśsundir barna deyja daglega ķ Afrķku śr sjśkdómum sem aušvelt er aš lękna. Kapķtalķskur markašur er ķ stöšugri kreppu ķ ašra röndina žar sem atvinnugreinar og landshlutar veslast upp vegna vanrękslu, en ķ stjórnlausum vexti į hinum endanum žar sem gróša er von.
 
2.6 Heimsvaldastefna
Žegar fjįrmįlabrask vex framleišsluhagkerfinu yfir höfuš sękir žaš śt fyrir landsteinana ķ leit aš nżjum tękifęrum. Uppkaup ķslenskra aušmanna į evrópskum fyrirtękjum eru til marks um žaš, og litlu munaši aš ķslenskt hugvit ķ orkuvinnslu yrši notaš til aš aršręna žrišja heiminn. Ķsland er ķ senn heimsvaldarķki, žótt smįtt sé, og efnahagsleg hjįlenda annarra heimsvaldarķkja, til dęmis fyrir ódżrt rafmagn til įlframleišslu. Ķslenska heimsvaldastefnan – hin svokallaša „śtrįs“ – hefur nįš žvķ markmiši aš byggja upp einokunaraušvald og žjappa grķšarlegum eignum į fįrra hendur. Žegar bakslag kemur ķ sóknina vill ķslenska aušvaldiš framselja sjįlfsforręšiš, ekki ķ hendur fólkinu ķ landinu heldur bandalagi evrópskra aušhringa. Žaš er nżjasti bakhjarl aušmannastéttarinnar sem įšur var hįlf-evrópsk-amerķsk, žar įšur hįlf-ensk og žar įšur hįlf-dönsk.
 
Togstreita um aušlindir og markaši er algengasta orsök strķšs og meš žįtttöku ķ alžjóšlegri heimsvaldastefnu hefur Ķsland tekiš žįtt ķ įrįsum gegn Jśgóslavķu, Afganistan og Ķrak.
 
2.7 Velferšarkerfi og rķkiskapķtalismi
Velferšarkerfinu var komiš į vķša ķ heiminum eftir strķš, til aš lęgja öldur stéttabarįttu og afstżra byltingarógn. Žegar sś ógn var ekki lengur til stašar byrjušu rįšandi öfl aš vinda ofan af žvķ og sękja ķ nż gróšatękifęri meš kröfum um einkavęšingu og śtboš. Žjónusta hins opinbera og ašgangur fólks aš nįmi, heilsugęslu o.s.frv. hafa veriš takmörkuš viš žį sem borga. Rķkisrekin fyrirtęki hafa veriš fęrš aušmönnum svo žeir geti mjólkaš žau – og žann almenning og žau fyrirtęki sem žarfnast žeirra.
 
Sś tegund rķkisrekstrar sem hingaš til hefur žekkst į Ķslandi er kapķtalķsk. Rķkisfyrirtękin eru hluti af kapķtalķsku hagkerfi og žjóna žvķ. Stjórnendur eru menn sem aušvaldiš treystir. Žegar rķkiseignir eru einkavęddar eru žęr fengnar mönnum sem valdamenn treysta – aušmönnum sem enginn hefur kosiš. Tilgangur rķkiskapķtalisma er stundum aš hemja krepputilhneigingar og annaš stjórnleysi kapķtalismans, stundum aš reka einhverja žjónustu fyrir skattfé, sem erfitt er fyrir einkaaušvald aš hagnast nóg į.
 
2.8 Lżšręši og vald ķ rķkinu
Rķkisvald er framkvęmdanefnd rįšandi stéttar. Ķ kapķtalķsku žjóšfélagi er rķkiš kapķtalķskt og žjónar kapķtalistastéttinni. Allt fyrirkomulag žess er snišiš aš žörfum hennar, stjórnmįlaflokkarnir, löggjöfin, žingręšiš, dómstólarnir, hagstjórnin og önnur valdatęki. Grunntilgangur lżšręšis ķ aušvaldsžjóšfélaginu er aš valdaskipti milli mismunandi aušvaldshagsmuna geti gengiš frišsamlega fyrir sig. Žessir hagsmunir birtast ķ borgaralegum stjórnmįlaflokkum.
 
Höfuštilgangur rķkisins sem slķks er aš halda stéttaandstęšum nišri meš valdi. Žaš notar lögreglu og önnur valdbeitingartęki til aš verja grundvallarhagsmuni aušvaldsins sem stéttar – einkaeignarréttinn.
 
Fjölmišlar į Ķslandi eru ķ žjónustu aušvaldsins. Eigendur velja ritstjóra sem svara til žeirra og žeir treysta. Žvķ sem eigendur rįša ekki rįša kaupendur auglżsinga.
 
Aušvaldiš hefur deilt og drottnaš meš žvķ aš mismuna vinnandi fólki og fólki almennt, m.a. eftir kynferši, žjóšernislegum uppruna, kynhneigš og heilsufari.
 
3. Breytingarnar sem verša aš eiga sér staš
Žörf er į ešlisbreytingu į žjóšfélaginu, žar sem vald vķkur fyrir lżšręši, leynd fyrir upplżsingum, spilling fyrir įbyrgš og forréttindi fyrir jöfnuši. Žaš gildir bęši um rķkiš, hagkerfiš og žjóšfélagiš allt.
 
3.1 Hlutverk almennings
Almenningur ķ landinu, vinnandi fólk af öllum stéttum, er eina afliš sem megnar aš koma ķ kring naušsynlegum breytingum og žaš afl sem hefur mesta hagsmuni af žeim.Breytingarnar verša aš vera ķ hans žįgu og til aš žęr skili tilętlušum įrangri veršur almenningur aš taka völdin ķ sķnar eigin hendur. Žar sem aušvaldsstéttin er ólķkleg til aš samžykkja aš gefa forréttindi sķn eftir, mį leiša lķkum aš žvķ aš žetta verši ašeins gert žannig aš fjöldahreyfing launžega beinlķnis yfirtaki atvinnulķfiš og rķkisvaldiš.
 
3.2 Hlutverk sósķalista
Hlutverk sósķalista er fręšsla, skipulagsstarf og annaš naušsynlegt pólitķskt frumkvęši. Almenningur veršur aš eiga völ į sjįlfstęšu pólitķsku afli sem talar mįli vinnandi fólks en ekki aušvaldsins.
 
3.3 Nśverandi stjórnmįlaflokkar
Enginn nśverandi stjórnmįlaflokka hefur žaš į stefnuskrįnni aš afnema aušvaldsskipulagiš, heldur stefna žeir allir į aš varšveita žaš, ķ einni eša annarri mynd, og aš varšveita įframhaldandi aršsemi eignastéttarinnar. Raušur vettvangur sér brżna žörf fyrir stjórnmįlasamtök sem beita sér beinlķnis fyrir afnįmi aušvaldsskipulagsins.
 
3.4 Uppgjör viš borgaralegt rķkisvald
Nśverandi rķkisvald er kapķtalķskt og vinnur gegn hagsmunum almennings. Žaš žarf aš afnema žaš og setja ķ stašinn upp nżtt lżšveldi į nżjum, félagslegum forsendum. Žaš felur ķ sér lżšręši į öllum svišum og aš yfirbyggingin sé ekki stęrri eša flóknari en naušsynlegt er.
 
3.5 Uppgjör viš kapķtalķska framleišsluhętti
Kapķtalķska framleišsluhętti viljum viš afleggja, og žar meš hśsbóndavald ķ efnahagskerfinu, lįnveitingavald okurlįnara, sókn eftir hįmarksgróša einkafyrirtękja, veitingarvald embęttismanna, óskipulega framleišslu sem mišast viš gróša en ekki žarfir og brušl og rįnyrkju į aušlindum.
 
Kapķtalisminn og meinbugir hans eru ekki nįttśrulögmįl og žaš er į mannlegu valdi aš afleggja óréttlįtt kerfi og byggja upp réttlįtt ķ stašinn.
 
Raušur vettvangur

Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband