Heimsvaldastefnan, žjóšrķkiš og Sżrlandsstrķšiš

Erindi Žórarins Hjartarsonar, lesiš į mįlžingi Raušs vettvangs um marxisma į vorum dögum ķ Frišarhśsi žann 7. nóvember 2015

 

Heimsvaldastig kapķtalismans inniber įtök milli efnahagslegra/pólitķskra blokka sem bķtast um markaš og įhrifasvęši. Śt śr slķkum įtökum hafa sprottiš mörg stašbundin strķš sem og bįšar heimsstyrjaldir 20. aldar. Lenķn skrifaši eftirfarandi um ešli heimsvaldastefnunnar: „Žeir [kapķtlistarnir] skipta heiminum „ķ hlutfalli viš fjįrmagan“, „ķ hlutfalli viš styrkleik“. Um ašra ašferš getur ekki veriš aš ręša viš skilyrši vöruframleišslu og aušvalds. En styrkleikahlutföllin raskast meš žróun efnahags- og stjórnmįla... hvort sem sś röskun er „hrein“-efnahagsleg eša af öšrum rótum runnin (t.d. hernašarlegum).“ (Lenķn, Heimsvaldastefnan – hęsta stig aušvaldsins, bls 97-98.)

Śtženslan er hreyfiafl og sįl kapķtalismans. Žegar ķ lok 19. aldar var heiminum fullskipt upp milli aušvaldsblokka. Heimsvaldastefnan žolir hvergi neitt „tómarśm“ žvķ śtžensluhneigt aušmagniš flęšir žį inn ķ viškomandi tómarśm. Stundum gerist žaš meš verslun og hreinni fjįrmagnsśtrįs (sbr. „hnattvęšingu aušhringanna“) en stundum meš hernašarśtrįs, jafnvel žar sem blokkirnar bķtast meš vopnum.

Žaš hefur sżnt sig aš į hverjum tķma eru hinar ólķku efnahags- og stjórnmįlablokkir misjafnlega įrįsarhneigšar, mishneigšar til aš beita herstyrk. Af mismunandi įstęšum. Fyrir fyrri heimsstyrjöld og žó enn frekar į 4. įratugnum var Žżskaland mjög įrįsarhneigt rķki. Žegar žżskur išnašarkapķtalismi komst til žroska eftir sameiningu Žżskalands į 19. öld markašist tilvera hans af žröngu olnbogarżmi, af žvķ skipting stórvelda į heiminum ķ formi nżlendna og įhrifasvęša var žį žegar langt komin. Žżskaland hafši komiš seint aš „boršinu“ svo misręmi var į milli grķšarmikils efnahagsstyrks žess og hins tiltölulega litla olnbogarżmis (hér er fylgt greiningu Lenķns).

Krafa nasismans um „lķfsrżmi“ skżrist af žessu og einnig stušningur žżska stóraušvaldsins viš nasismann og įform hans um hervęšingu efnahagslķfsins og landvinninga. Lenķn hafši skrifaš: „Hvaša śrręši annaš en strķš kemur til greina į aušvaldsgrundvelli til žess aš eyša misręmi į milli žróunar framleišsluaflanna og samsöfnunar fjįrmagns annars vegar og skiptingar nżlendna og įhrifasvęša hins vegar?“ (Heimsvaldastefnan – hęsta stig aušvaldsins, bls. 130)  

 

Hvašan kemur meginógnin?

Į 4. įratug 20. aldar stafaši meginógnin viš frišinn ķ Evrópu frį Žżskalandi, vegna žess „misręmis“ sem Lenķn nefndi. Ķ barįttunni gegn žessari meginógn skipti žaš miklu mįli hvernig įgreiningnum milli Bretanna Churchills og Chamberlains lyktaši. Friškaupastefna (eša frišunarstefna, appeacement) Chamberlains afhenti Hitler og fasistum eitt landiš af öšru: Austurrķki, Tékkóslóvakķu og aušveldaši žeim sigurinn į Spįni. Viš žessar ašstęšur var aukin hernašaruppbygging Frakklands gegn Žżskalandi lóš į vog frišar, žó aš Frakkland, eins og Bretland, vęri heimsvaldasinnaš rķki. Aš ekki sé talaš um aukinn herstyrk Sovétrķkjanna, sem um sķšir braut hrygg nasismans. 

Sķšan kom kalda strķšiš sem stundum er lżst sem „vopnušum friši“ fyrir tilstilli „ógnarjafnvęgis“. Į 8. og 9. įratug beindu róttęklingar og frišarsinnar barįttu sinni jöfnum höndum gegn hernašarbandalögunum tveimur, NATO og Warsjįrbandalagi. Risaveldin böršu nišur frelsisbarįttu žjóša og alžżšu į „sķnu“ įhrifasvęši. Hitt er žó lķka stašreynd aš į įrum kalda strķšsins héldu risaveldin (USA/Sovét) aftur af valdbeitingu hvors annars.

Meš falli Sovétblokkarinnar um 1990 geršist žaš aš „tómarśm“ skapašist į fyrrum įhrifasvęši Sovétrķkjanna. NATO leysti sig žį ekki upp heldur žandi śt svęši sitt. Alžjóšavettvangurinn varš „einpóla“. Bandarķskt og vestręnt aušmagn ruddist strax inn į „tómarśmiš“. Annars vegar geršist žaš gegnum hnattvęšingu aušhringanna meš hjįlp AGS, Alžjóšabankans, Heimsvišskiptastofnunar (WTO), ESB, NAFTA, OECD...  Hins vegar geršist žaš meš hernašarśtrįs: Strax į 10. įratug varš ljóst aš endalok kalda strķšsins bošušu ekki friš – og einnig varš ljós sś stašreynd aš mesta strķšshęttan stafaši einmitt frį NATO-blokkinni. Įriš 1999 afnam NATO sķn landfręšilegu mörk og breytti sér ķ hnattręnt hernašarbandalag Vesturveldanna meš allan heiminn undir. 11. september 2001 hófst hernašarśtrįsin, undir fįna „strķšs gegn hryšjuverkum“.

NATO er undir skżrri forustu Bandarķkjanna sem er hernašarlega drottnandi į heimsvķsu – meš ca. 800 herstöšvar utan lands og meš hernašarlega nęrveru ķ 130-140 löndum (70% af rķkjum SŽ). Af žvķ Pśtķn er stundum titlašur „Hitler okkar tķma“ er rétt aš minna į žessa heildarmynd. Įriš 2012/13 nįmu herśtgjöld USA 8-földum herśtgjöldum Rśsslands, sem ķ dag hefur 2 herstöšvar utan lands.

 

Heimsvaldastefnan umber ekki sjįlfstęšar žjóšir

Žaš hefur oršiš ę erfišara fyrir einstök rķki aš varšveita sjįlfstęši sitt og sjįlfsįkvöršunarrétt. Lönd sem reka sjįlfstęša stefnu, žżšast ekki hnattvęšingu vestręnna aušhringa eša eru ķ „vitlausu liši“ męta margs kyns refsiašgeršum, tilraunum til „litabyltinga“ eša beinni hernašarķhlutun. Jśgóslavķa, Lķbķa, Ķrak, Ķran, Afganistan, Sómalķa, Sśdan, Śkraķna, Rśssland, Sżrland, Jemen o.fl. eru dęmi um lönd sem hafa óhlżšnast vestręnu agavaldi og mętt grimmilegum refsingum. Og nś héldu ekki lengur risaveldin hvort aftur af öšru. NATO-veldin gįtu beitt valdi sķnu hömlulķtiš.

Og NATO-blokkin veršur stöšugt įrįsarhneigšari eftir žvķ sem Kķna og nżmarkašsrķkin (nżišnvęddu) sękja į į heimsmarkašnum.  Aš žvķ leyti er orsök heimsvaldasinnašrar įrįsargirni önnur en hśn var 1914 eša 1939. Orsökin er ekki landhungur rķsandi stórveldis (Žżskalands) heldur žvert į móti, višbrögš gamals heimsveldis viš sókn nżs rķsandi heimsveldis (Kķna og nżmarkašsrķkja). Mišausturlönd eru strategķskt lykilsvęši vegna legu sinnar į margs konar krossgötum og vegna olķuaušs. Strategistinn Henry Kissinger hefur sagt eftirfarandi: „Sį sem stjórnar olķuunni stjórnar heilum heimsįlfum.“ Žess vegna hafa strķšin kviknaš svo ört ķ Mišausturlöndum sem raun ber vitni. Auk žess aš nį tökum į olķunni er NATO-blokkinni afar mikilvęgt aš eyša bandamönnum Rśssa og Kķnverja žar.

Žaš dugir okkur ekki aš lįtu okkur dreyma heimsvaldakerfiš burt. Ekki nęgir heldur aš syngja sįlma og frišarsöngva. Og gagnslķtiš aš žylja žį möntru aš ekkert ofbeldi sé öšru verra, allt ofbeldi sé af hinu illa. Heimsvaldakerfiš veršur įfram til og skipar mįlum žessa heims śt frį sķnum styrk og hagsmunum.

Viš žessar ašstęšur er afar mikilvęgt aš til séu rķki sem stašiš geti sem hernašarlegt mótvęgi gegn óheftri framrįs strķšsaflanna. Sżrland og Ķran eru rķki sem berjast fyrir lķfi sķnu og sjįlfsįkvöršunarrétti, enda er hart aš žeim sótt. Og Rśssland sem var į 10. įratugnum langt komiš meš aš verša śtibś Vesturvelda og vestręnna aušhringa hefur undir stjórn Pśtķns stašiš fastar į rśssneskum hagsmunum, bęši į efnahags- og hernašarsviši.

 

Sżrlandsstrķšiš ķ sögulegu samhengi

Sķšustu 2 įr eša svo hefur Rśssland undir stjórn Pśtķns įsamt Kķna og fleiri bandamönnum tekiš aš mynda andstöšupól į alžjóšavettvangi, meš žvķ aš blanda sér ķtrekaš ķ Sżrlandsdeiluna (fyrst žegar lofthernašur Vestursins var nęrri hafin eftir eiturgasįrįs nęrri Damaskus 2013) og meš róttękum rįšstöfunum į Krķm frammi fyrir skefjalausri śtženslu NATO ķ austur, allt upp aš bęjardyrum Rśssa.

Nżjasti žįttur ķ žeirri žróun er svo lofthernašur Rśssa ķ Sżrlandi sem hefur į einum mįnuši gert miklu meira ķ žvķ aš brjóta į bak aftur ISIS en lofthernašur USA og bandamanna ķ eitt įr. Lofthernašur Pśtķns hefur snśiš strķšsgęfunni ķ Sżrlandi. Meš rśssneskum stušningi śr lofti sękir sżrlenski herinn fram į strategķskum svęšum. Mikilvęgasti sigur undanfariš var frelsun Kweiris flugvallar viš Aleppo. Borgin sjįlf er nś tvķskipt en skammt sżnist žess aš bķša aš žessi stęrsta borg Sżrlands verši frelsuš. Aleppo er nęrri landamęrum Tyrklands žar sem ISIS og hryšjuverkasveitirnar hafa traustar birgšaflutningaleišir yfir landamęrin og hefur talist traust yfirrįšasvęši uppreisnarmanna. Einnig hefur stjórnarherinn frelsaš bęina Hama og Homs – milli Aleppo og Damaskus – meš ašstoš Hizbollasveita frį Lķbanon. Snöggur snśningur strķšsgęfunnar meš tilkomu Rśssa sżnir aušvitaš aš strķš Obama og bandamanna gegn ISIS undanfariš rśmt įr hefur veriš gerfistrķš og ISIS hefur ašeins styrkst į mešan. Vestręna pressan bregst viš meš žvķ aš fordęma lofthernašinn og segja aš Pśtķn rįšist į „hófsama“ og „okkar menn“. Żmsir vinstri menn og frišarsinnar hins vegar bregšast viš meš žvķ aš segja aš allt strķš og ofbeldi sé jafn illt.

Žaš  er freistandi aš grķpa til sögulegs samanburšar. Žį mį aftur horfa į 4. įratuginn. Žį voru Sovétrķkin lengi vel ein innan Žjóšabandalagsins um aš vilja męta Hitler af hörku. Vesturveldin létu žaš óįreitt žegar žżskir og ķtalskir fasistar studdu fasista til valda į Spįni. Ekkert vestręnt rķki (nema Mexķkó lķtillega) studdi spęnska lżšveldiš ķ borgarastrķšinu. Sovétrķkin voru eina rķkiš sem studdi žaš, meš vopnasendingum frį október 1936, og sendu einnig alls um 2000 manna liš hemanna og rįšgjafa til Spįnar. Hins vegar fengu Frankó og falangistar frį byrjun uppreisnarinnar margfalt meiri hernašarašstoš, frį Ķtalķu og Žżskalandi, einnig fengu žeir lišsstyrk a.m.k. 55.000 ķtalskra og žżskra hermanna. Žegar žegar Hitler hóf hótanir sķnar gegn Tékkóslóvakķu og Póllandi leitušu Sovétmenn įkaft eftir varnarbandalagi viš Frakka og Breta gegn yfirgangsseggjunum, bandalagi um  „sameiginlegt öryggi“ meš gagnkvęmum skuldbindingum um sameiginlegar ašgeršir ef Žjóšverjar geršu alvöru śr hótunum sķnum. En žetta strandaši į friškaupastefnunni sem 1938 skilaši Münchensamkomulaginu, stóveldasamkomulagi Žżskalands, Ķtalķu, Englands og Frakklands – samkomulagi sem hélt Sovétmönnum rękilega utangaršs – og afhenti Hitler Tékkóslóvakķu. Aš lokum keypti Stalķn sér tķma meš žvķ aš gera grišarsįttmįla viš Hitler en į hinn bóginn komst Churchill til valda og afnam friškaupastefnuna, en of seint til aš hindra strķš.

Stašföst višbrögš Evrópurķkja til verndar Spįnverjum, Tékkum o.fl. į 4. įratug hefšu mögulega getaš stöšvaš Hitler. Ašgeršir Rśssa ķ Sżrlandi nś ķ haust mį lķta į lķkt og slķkar varnarašgeršir į 4. įratugnum, ef til žeirra hefši komiš. Eins og žį snżst ašgerš Rśssa ķ dag um aš stöšva framrįs strķšsveldanna sem nś reka stašgengilsstrķš ķ Sżrlandi auk žess aš stunda žar lofthernaš ķ fullri óžökk löglegra stjórnvalda. Lofthernašur Rśssa minnkar lķkurnar į aš stjórn Sżrlands verši steypt og minnkar žar meš lķkur į nżju stórstrķši į svęšinu, meš t.d. Ķran og Ķsrael sem örugga žįtttakendur.

 

Nišurstaša: Barįtta Assad-stjórnarinnar, sem Rśssar styšja hernašarlega, er ķ ešli sķnu barįtta žjóšar fyrir sjįlfstęši sķnu og um leiš beinist hśn gegn žeirri hernašarśtrįs NATO-velda sem mest ógnar heimsfriši. 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband